Hồ Chí Minh tìm đường cứu nước: khát vọng độc lập và nghệ thuật thức tỉnh toàn dân
Hồ Chí Minh tìm đường cứu nước: khát vọng độc lập và nghệ thuật thức tỉnh toàn dân
Hồ Chí Minh – khi ấy còn mang tên Nguyễn Tất Thành, sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An – là người đã khởi xướng và dẫn dắt hành trình tìm đường cứu nước kéo dài suốt 30 năm, làm thay đổi sâu sắc vận mệnh của cả dân tộc Việt Nam. Ngày 5 tháng 6 năm 1911, từ bến cảng Nhà Rồng, chàng thanh niên vừa tròn 21 tuổi, với tên gọi Văn Ba, đã lên con tàu Amiral Latouche Tréville rời Tổ quốc, mang theo hành trang không gì khác ngoài tấm lòng yêu nước, đôi bàn tay lao động và một ý chí quyết tâm sắt đá. Khác với nhiều bậc sĩ phu đương thời chọn con đường sang phương Đông cầu ngoại viện, ông lựa chọn hướng đi ngược lại – sang tận phương Tây, đến chính đất nước đang thống trị dân tộc mình, để tìm hiểu tận gốc rễ nguồn cơn của áp bức và con đường giải phóng thực sự. Từ khát vọng độc lập cháy bỏng ấy, qua gần ba thập kỷ bôn ba khắp năm châu, ông đã dần hình thành nên một nghệ thuật thức tỉnh toàn dân đặc biệt – kết hợp lý luận cách mạng với công tác tuyên truyền, tổ chức quần chúng bền bỉ – để cuối cùng dẫn dắt dân tộc Việt Nam đi đến con đường giải phóng hoàn toàn.
| Nội dung | Chi tiết |
|---|---|
| Nhân vật | Hồ Chí Minh (Nguyễn Sinh Cung – Nguyễn Tất Thành – Nguyễn Ái Quốc) |
| Quê quán | Xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An |
| Xuất thân | Gia đình nhà Nho yêu nước |
| Ngày ra đi | 5/6/1911, từ bến cảng Nhà Rồng, Sài Gòn |
| Tên gọi khi ra đi | Văn Ba, làm phụ bếp trên tàu Amiral Latouche Tréville |
| Hướng đi lựa chọn | Phương Tây (Pháp), khác với các sĩ phu tiền bối chọn phương Đông |
| Thời gian bôn ba | 1911–1920 (10 năm đầu), qua nhiều châu lục: Âu, Á, Phi, Mỹ |
| Mốc son 1919 | Gửi Yêu sách của nhân dân An Nam đến Hội nghị Versailles |
| Mốc son 1920 | Đọc Sơ thảo luận cương của Lênin, tìm ra con đường cách mạng vô sản; tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp |
| Công tác thức tỉnh toàn dân | Viết báo Le Paria, lập Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội (1925), huấn luyện cán bộ |
| Mốc son 1930 | Chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam |
| Tổng thời gian hành trình | 30 năm tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc |
| Ý nghĩa lịch sử | Đặt nền tảng tư tưởng và tổ chức cho phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam thế kỷ XX |
Hồ Chí Minh lúc nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, lúc đi học tên là Nguyễn Tất Thành, khi tham gia cách mạng lấy tên là Nguyễn Ái Quốc, sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An – vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Truyền thống ấy đã thấm sâu vào tâm hồn ông ngay từ những năm tháng tuổi thơ, hun đúc nên một tình yêu nước sâu sắc và ý thức trách nhiệm đối với vận mệnh dân tộc.
Chính khát vọng cứu nước, giải phóng dân tộc đã thôi thúc chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành quyết tâm ra nước ngoài tìm đường cứu dân, cứu nước. Ông từng bộc bạch mong muốn được làm quen với nền văn minh Pháp, tìm hiểu xem những gì ẩn giấu đằng sau những giá trị mà người Pháp vẫn rao giảng, để rồi quyết định tìm cách đi ra nước ngoài. Đây không phải là một quyết định bộc phát, mà là kết quả của một quá trình suy nghĩ, trăn trở sâu sắc trước cảnh đất nước đang chìm trong cảnh nô lệ, trong khi thế giới bên ngoài đang bước vào một thời kỳ biến động sôi nổi.
Sau khi rời Huế vào Phan Thiết dạy học một thời gian, đầu năm 1911, Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn chuẩn bị rời Tổ quốc ra đi tìm chân lý cách mạng. Ngày 5 tháng 6 năm 1911, với tên gọi mới là Văn Ba, ông lên con tàu Amiral Latouche Tréville, rời bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu cuộc hành trình 30 năm tìm con đường giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước. Khi ấy, người thanh niên yêu nước vừa tròn 21 tuổi, làm phụ bếp trên tàu, ra đi trong tư cách một người lao động, khởi nghiệp bằng chính đôi bàn tay trắng.
Điều đáng chú ý là quyết định của Nguyễn Tất Thành mang tính định hướng rõ ràng ngay từ đầu. Trước ông, đã có nhiều sĩ phu xuất dương sang các nước phương Đông để cầu ngoại viện đánh đuổi thực dân Pháp, nhưng với tư duy sắc sảo, ông sớm nhận ra hướng đi và cách làm ấy còn nhiều hạn chế. Vì thế, ông chọn cho mình hướng đi ngược lại – hướng về phương Tây, trước hết là nước Pháp, nơi có trào lưu tư tưởng "Tự do, Bình đẳng, Bác ái" nhưng cũng chính là nước đang trực tiếp thống trị dân tộc mình – để tìm ra con đường và phương hướng cứu nước đúng đắn nhất, chứ không phải để cầu xin sự trợ giúp từ bên ngoài.
>>>Xem thêm: Phan Bội Châu nuôi chí cứu nước: từ khát vọng canh tân đến bài học tìm người đồng hành
Trong vòng 10 năm, từ năm 1911 đến năm 1920, Nguyễn Tất Thành đã tận dụng mọi cơ hội để đặt chân đến nhiều nơi trên thế giới. Bàn chân của ông đã in dấu trên nhiều quốc gia thuộc các châu lục Âu, Á, Phi, Mỹ, đặc biệt dừng chân lâu tại Mỹ, Anh và Pháp. Theo con tàu, ông tiếp tục đi qua Martinique, Argentina, Uruguay rồi dừng lại ở nước Mỹ vào cuối năm 1912, tranh thủ thời gian tàu dỡ hàng để đi xem xét nhiều nơi, từ những khu phố hoa lệ nổi tiếng cho đến những khu ổ chuột nghèo khổ ở Harlem, New York.
Trong suốt hành trình, ông hòa mình vào cuộc sống của những người lao động và nhân dân các dân tộc thuộc địa, làm bất cứ việc gì để mưu sinh và hoạt động, như phụ bếp, cào tuyết, đốt lò, chụp ảnh, làm vườn, vẽ thuê. Vừa lao động, ông vừa tranh thủ học tập, nghiên cứu, tìm hiểu thực tiễn đời sống của người dân lao động và các dân tộc bị áp bức tại nhiều nơi trên thế giới. Chính những trải nghiệm thực tế phong phú, sống động này – chứ không chỉ là lý thuyết sách vở – đã trở thành nền tảng quan trọng để ông từng bước hình thành nhận thức sâu sắc về bản chất của chủ nghĩa thực dân và con đường giải phóng dân tộc.
Đầu năm 1919, tại Pháp, Nguyễn Tất Thành – khi ấy đã mang tên Nguyễn Ái Quốc – tham gia hoạt động trong Đảng Xã hội Pháp. Cũng trong năm này, ông thay mặt nhóm những người Việt Nam yêu nước tại Pháp soạn thảo và gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Versailles, nơi các cường quốc thắng trận trong Thế chiến thứ nhất đang họp bàn về trật tự thế giới mới.
Đây là lần đầu tiên tiếng nói đòi quyền tự do, dân chủ và quyền tự quyết của nhân dân Việt Nam được cất lên một cách chính thức trên diễn đàn quốc tế, dưới danh nghĩa một tổ chức có tổ chức thay vì chỉ là những tiếng kêu cứu đơn lẻ, tự phát như trước đó. Dù bản yêu sách không nhận được sự đáp ứng thực chất từ các cường quốc, sự kiện này đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức và phương pháp đấu tranh của Nguyễn Ái Quốc: từ việc tìm kiếm chân lý cho bản thân, ông bắt đầu chuyển sang hành động mang tính đại diện, lên tiếng cho cả một dân tộc bị áp bức.
>>>Xem thêm: Phan Chu Trinh khai dân trí: dựng nước bằng mở mang con người
Bước ngoặt quan trọng nhất trong hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc đến vào tháng 7 năm 1920, khi ông đọc được bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, đăng trên báo L'Humanité. Qua bản luận cương này, ông đã tìm thấy con đường cách mạng vô sản – con đường mà ông tin tưởng là duy nhất đúng đắn để cứu nước, giải phóng dân tộc khỏi ách áp bức của chủ nghĩa thực dân, đế quốc.
Đến cuối năm 1920, tại Đại hội lần thứ 18 của Đảng Xã hội Pháp họp ở thành phố Tours, Nguyễn Ái Quốc đã bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành người Việt Nam cộng sản đầu tiên. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quyết định: từ một người yêu nước đi tìm chân lý, Nguyễn Ái Quốc đã chính thức trở thành một người cộng sản, đồng thời cũng chính thức xác lập con đường mà ông sẽ dẫn dắt phong trào cách mạng Việt Nam đi theo trong những thập kỷ tiếp theo.
Sau khi tìm ra con đường cứu nước, một trong những đóng góp quan trọng bậc nhất của Nguyễn Ái Quốc chính là khả năng biến lý luận cách mạng trừu tượng thành sức mạnh thức tỉnh quần chúng cụ thể. Ông tích cực viết báo, tham gia sáng lập tờ báo Le Paria (Người cùng khổ) – cơ quan ngôn luận nhằm tố cáo tội ác của chủ nghĩa thực dân và khơi dậy tinh thần đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa. Cùng với hoạt động báo chí, ông không ngừng biên soạn tài liệu, viết sách để truyền bá lý luận cách mạng đến với những người Việt Nam yêu nước ở cả trong và ngoài nước.
Năm 1925, ông thành lập Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tại Quảng Châu, Trung Quốc – tổ chức tiền thân quan trọng, đóng vai trò huấn luyện, đào tạo đội ngũ cán bộ cách mạng đầu tiên cho phong trào giải phóng dân tộc trong nước. Đây chính là biểu hiện rõ nét nhất của nghệ thuật thức tỉnh toàn dân mà Nguyễn Ái Quốc theo đuổi: không chỉ dừng lại ở việc tự mình nhận thức chân lý, mà còn kiên trì xây dựng một hệ thống tổ chức, đào tạo bài bản để lan tỏa nhận thức ấy đến đông đảo quần chúng nhân dân, biến khát vọng độc lập của cá nhân thành ý chí và hành động của cả một dân tộc.
>>>Xem thêm: Minh Mạng củng cố quốc gia: xây nền hành chính và việc chọn người theo phép nước
Sau nhiều năm kiên trì hoạt động, xây dựng cơ sở tư tưởng và tổ chức, đến đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc đã chủ trì hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản trong nước, chính thức sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Đây là kết quả tất yếu của gần hai thập kỷ bôn ba tìm đường, nghiên cứu lý luận và bền bỉ xây dựng lực lượng, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng nhất trong toàn bộ nghệ thuật thức tỉnh và tổ chức toàn dân của ông.
Việc thành lập một chính đảng thống nhất, có cương lĩnh, đường lối rõ ràng đã tạo ra một bộ khung tổ chức vững chắc, giúp phong trào yêu nước vốn trước đó còn phân tán, tự phát ở nhiều nơi được quy tụ thành một lực lượng có định hướng thống nhất. Đây chính là bước chuyển mang tính quyết định, biến khát vọng độc lập vốn âm ỉ trong lòng dân tộc suốt nhiều thập kỷ trở thành một phong trào cách mạng có tổ chức, có lý luận dẫn đường, hội tụ đầy đủ điều kiện để tiến tới những thắng lợi to lớn hơn trong các giai đoạn lịch sử tiếp theo.
Hành trình 30 năm tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, khởi đầu từ quyết định rời bến Nhà Rồng ngày 5/6/1911, mang một ý nghĩa lịch sử và giá trị giáo dục vô cùng to lớn đối với nhiều thế hệ người dân Việt Nam. Đây là hành trình của một cá nhân dám dấn thân vào những vùng đất xa lạ, chấp nhận lao động chân tay vất vả để mưu sinh và học hỏi, kiên trì tìm tòi suốt gần hai thập kỷ trước khi tìm ra con đường mà lịch sử đã chứng minh là đúng đắn.
Xét cho cùng, giá trị cốt lõi của hành trình này nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa khát vọng độc lập cháy bỏng, không ngừng nghỉ của một cá nhân với khả năng chuyển hóa khát vọng ấy thành nghệ thuật thức tỉnh, tổ chức toàn dân một cách bài bản, kiên trì. Từ một thanh niên đơn độc rời quê hương với hai bàn tay trắng, Nguyễn Tất Thành – Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã từng bước xây dựng nên cả một hệ thống lý luận, báo chí, tổ chức và đội ngũ cán bộ, đặt nền móng vững chắc cho phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam trong suốt thế kỷ XX.
>>>Xem thêm: Ngô Thì Nhậm giúp vua Quang Trung: hiền tài xuất hiện khi cơ đồ cần người lớn
Hồ Chí Minh rời bến Nhà Rồng vào ngày nào?
Ông rời bến cảng Nhà Rồng vào ngày 5 tháng 6 năm 1911, khi 21 tuổi, với tên gọi Văn Ba, làm phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche Tréville, bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước kéo dài 30 năm.
Vì sao Nguyễn Tất Thành chọn sang phương Tây thay vì phương Đông như nhiều sĩ phu trước đó?
Ông nhận thấy hướng đi cầu ngoại viện ở phương Đông của các sĩ phu tiền bối còn nhiều hạn chế, nên chọn sang phương Tây, trước hết là Pháp, để tìm hiểu tận gốc những giá trị "Tự do, Bình đẳng, Bác ái" mà nước này rao giảng, đồng thời tìm ra con đường cứu nước đúng đắn từ chính nơi đang thống trị dân tộc mình.
Yêu sách của nhân dân An Nam được gửi đi khi nào và có ý nghĩa gì?
Bản yêu sách được gửi tới Hội nghị Versailles năm 1919, đánh dấu lần đầu tiên tiếng nói đòi quyền tự do, dân chủ của nhân dân Việt Nam được cất lên chính thức trên diễn đàn quốc tế.
Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước vào thời điểm nào?
Tháng 7 năm 1920, qua việc đọc Sơ thảo luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, ông tìm thấy con đường cách mạng vô sản, sau đó tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp vào cuối năm 1920.
Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội có vai trò gì?
Được thành lập năm 1925 tại Quảng Châu, đây là tổ chức tiền thân quan trọng, đóng vai trò huấn luyện và đào tạo đội ngũ cán bộ cách mạng đầu tiên, góp phần thức tỉnh và tổ chức phong trào yêu nước trong nước, tiến tới việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930.
Tiếng Việt
Tiếng Anh
Tiếng Trung
日本語
한국인
Bình luận