Võ Nguyên Giáp xây Quân đội nhân dân: Chí lớn non sông, phép luyện người

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911–2013) là vị tướng huyền thoại, người được Trung ương Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh ủy nhiệm tổ chức, lãnh đạo và chỉ huy thành lập lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, ông đã trực tiếp tuyên bố thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – đội quân chủ lực đầu tiên chỉ vỏn vẹn 34 chiến sĩ, biên chế thành 3 tiểu đội, nhưng lại chính là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam hùng mạnh sau này.

Từ một lực lượng nhỏ bé, xây dựng gần như từ con số không, Võ Nguyên Giáp đã kiên trì áp dụng một phương châm xuyên suốt: đặt công tác chính trị, giáo dục tư tưởng lên hàng đầu, coi trọng việc "luyện người" không kém gì luyện binh, để rồi từng bước đưa đội quân ấy trưởng thành, lập nên những chiến công lẫy lừng, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu và nhiều thắng lợi vang dội khác trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc. Hành trình ấy là minh chứng sống động cho sự kết hợp giữa chí lớn vì non sông đất nước và một phép luyện người bài bản, sâu sắc.

Tóm tắt nhanh

• Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911–2013) được Trung ương Đảng và Hồ Chí Minh ủy nhiệm tổ chức, lãnh đạo, chỉ huy thành lập lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên.
• Tháng 12/1944, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, nhấn mạnh nguyên tắc "chính trị trọng hơn quân sự".
• Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo (Nguyên Bình, Cao Bằng), đội quân chính thức làm lễ thành lập với chỉ 34 chiến sĩ, biên chế thành 3 tiểu đội, do Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ huy.
• Đội trưởng đầu tiên là Hoàng Sâm, Chính trị viên là Xích Thắng (Dương Mạc Thạch), có chi bộ Đảng lãnh đạo ngay từ khi thành lập.
• Chỉ 3 ngày sau khi ra đời, chiều 25/12/1944, đội đã mưu trí, táo bạo đột nhập đồn Phai Khắt, rồi sáng hôm sau đột nhập đồn Nà Ngần, tiêu diệt hai đồn trưởng, bắt sống toàn bộ binh lính địch, thu vũ khí.
• Chiến thắng Phai Khắt, Nà Ngần mở đầu cho truyền thống quyết chiến, quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Ngày 15/5/1945, sau lễ thống nhất các lực lượng vũ trang tại Định Biên Thương (Thái Nguyên), Võ Nguyên Giáp trở thành Tư lệnh các lực lượng vũ trang thống nhất, mang tên Việt Nam Giải phóng quân.
• Từ đội quân 34 người ban đầu, dưới sự chỉ huy của Đại tướng, quân đội đã trưởng thành vượt bậc, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 và nhiều chiến công vang dội trong các cuộc kháng chiến sau này.
• Ngày 22/12 hằng năm được lấy làm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời từ 1989 còn là Ngày hội Quốc phòng toàn dân.

Bảng tóm tắt

>>>Xem thêm:  Hồ Chí Minh tìm đường cứu nước: khát vọng độc lập và nghệ thuật thức tỉnh toàn dân

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là ai?

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911–2013) là một trong những nhà quân sự lỗi lạc bậc nhất của thế kỷ XX, người được Trung ương Đảng và lãnh tụ Hồ Chí Minh trực tiếp ủy nhiệm tổ chức, lãnh đạo và chỉ huy việc thành lập lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Từ một trí thức yêu nước, ông đã trở thành người đặt nền móng cho một quân đội mà sau này lớn mạnh thành một trong những lực lượng vũ trang có sức chiến đấu và tầm ảnh hưởng đáng nể trong khu vực và trên thế giới.

Điều đặc biệt trong sự nghiệp của Võ Nguyên Giáp không chỉ nằm ở tài thao lược trên chiến trường, mà còn ở khả năng xây dựng một lực lượng quân sự gần như từ con số không – từ vỏn vẹn 34 người ban đầu – theo một triết lý tổ chức và huấn luyện rất riêng biệt, đặt nền tảng tư tưởng, chính trị lên hàng đầu, song song với việc rèn luyện kỹ năng chiến đấu. Đây chính là "phép luyện người" đặc trưng đã theo ông xuyên suốt cả sự nghiệp cầm quân sau này.

Chỉ thị thành lập và nguyên tắc "chính trị trọng hơn quân sự"

Tháng 12 năm 1944, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Trong chỉ thị này, Người nhấn mạnh một nguyên tắc mang tính định hướng sâu sắc: tên gọi "Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân" có nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự, đây là một đội tuyên truyền. Đồng thời, Người cũng khẳng định đây là đội quân đàn anh, mong sớm có những đội đàn em khác nối tiếp; tuy quy mô ban đầu còn nhỏ nhưng tiền đồ của nó rất vẻ vang, là khởi điểm của giải phóng quân, có thể đi suốt từ Nam chí Bắc trên khắp đất nước Việt Nam.

Nguyên tắc "chính trị trọng hơn quân sự" này đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt trong toàn bộ quá trình xây dựng lực lượng vũ trang của Võ Nguyên Giáp. Đây là điểm khác biệt căn bản so với việc xây dựng một đội quân thuần túy dựa trên sức mạnh vũ khí hay kỹ thuật tác chiến: trước hết, mỗi chiến sĩ phải được giáo dục về lý tưởng, về mục đích chiến đấu, để từ đó tạo nên sức mạnh tinh thần bền vững, có khả năng vượt qua mọi khó khăn, thiếu thốn về vật chất trong những ngày đầu kháng chiến gian khổ.

>>>Xem thêm:  Phan Bội Châu nuôi chí cứu nước: từ khát vọng canh tân đến bài học tìm người đồng hành

Lễ thành lập ngày 22/12/1944: khởi điểm từ 34 chiến sĩ

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng nằm giữa tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo, thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng (nay là xóm Nà Sang, xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình), Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã chính thức làm lễ thành lập. Đội gồm 34 chiến sĩ, được tuyển chọn kỹ lưỡng từ những chiến sĩ ưu tú của vùng Cao – Bắc – Lạng, biên chế thành 3 tiểu đội, do đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ huy.

Ban chỉ huy đầu tiên của đội gồm đồng chí Hoàng Sâm làm Đội trưởng, đồng chí Xích Thắng (tức Dương Mạc Thạch) làm Chính trị viên, đồng chí Hoàng Văn Thái phụ trách công tác Kế hoạch – Tình báo, đồng chí Vân Tiên (Lộc Văn Lùng) phụ trách quản lý. Ngay từ khi mới thành lập, đội đã có chi bộ Đảng lãnh đạo, thể hiện rõ việc coi trọng công tác chính trị, tư tưởng song hành cùng công tác quân sự. Dưới lá cờ đỏ sao vàng năm cánh, toàn thể 34 cán bộ, chiến sĩ đã long trọng tuyên đọc Mười lời thề danh dự, khẳng định ý chí và quyết tâm chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đây là đơn vị chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng, và cũng chính là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày nay.

Chiến thắng đầu tiên: Phai Khắt, Nà Ngần

Ngay sau ngày thành lập, đội quân non trẻ đã chứng minh hiệu quả của phương pháp tổ chức và huấn luyện mà Võ Nguyên Giáp áp dụng. Vào lúc 17 giờ ngày 25 tháng 12 năm 1944, chỉ ba ngày sau lễ thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân đã mưu trí, táo bạo và bất ngờ đột nhập vào đồn Phai Khắt. Đến 7 giờ sáng hôm sau, ngày 26 tháng 12, đội tiếp tục đột nhập đồn Nà Ngần – cả hai đồn đều đóng tại châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.

Trong cả hai trận đánh, đội quân đã tiêu diệt hai tên đồn trưởng, bắt sống toàn bộ binh lính địch, thu được vũ khí, quân trang và quân dụng. Chiến thắng Phai Khắt, Nà Ngần đã mở đầu cho truyền thống quyết chiến, quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam – một truyền thống được duy trì và phát huy xuyên suốt trong các cuộc kháng chiến sau này. Chỉ với 34 chiến sĩ được huấn luyện bài bản cả về chính trị lẫn quân sự trong thời gian ngắn, đội quân đã có thể giành thắng lợi ngay từ những trận đánh đầu tiên – minh chứng rõ nét cho hiệu quả của phép luyện người mà Võ Nguyên Giáp đã áp dụng ngay từ những ngày đầu xây dựng lực lượng.

>>>Xem thêm:  Phan Chu Trinh khai dân trí: dựng nước bằng mở mang con người

Thống nhất lực lượng vũ trang thành Việt Nam Giải phóng quân

Sự phát triển của lực lượng vũ trang cách mạng không dừng lại ở đội quân 34 người ban đầu. Tháng 3 năm 1945, Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng và ra Chỉ thị "Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tình hình cách mạng cả nước, tạo điều kiện để lực lượng vũ trang tiếp tục mở rộng và phát triển nhanh chóng.

Ngày 15 tháng 5 năm 1945, sau buổi lễ thống nhất được tổ chức tại Định Biên Thương, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, các lực lượng vũ trang cách mạng đã chính thức được hợp nhất, mang tên Việt Nam Giải phóng quân, và đồng chí Võ Nguyên Giáp trở thành Tư lệnh của lực lượng vũ trang thống nhất này. Đây là bước phát triển tất yếu, cho thấy quá trình xây dựng quân đội của Võ Nguyên Giáp không chỉ dừng lại ở việc duy trì một đội quân nhỏ lẻ, mà luôn hướng đến việc mở rộng quy mô, thống nhất tổ chức để tạo nên một lực lượng đủ mạnh, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Phép luyện người từ đội quân nhỏ đến lực lượng hùng mạnh

Điều làm nên sự phi thường trong sự nghiệp xây dựng quân đội của Đại tướng Võ Nguyên Giáp chính là khả năng biến một lực lượng khởi đầu vô cùng khiêm tốn – chỉ 34 người với vũ khí thô sơ – trở thành một quân đội có sức chiến đấu và tổ chức bài bản, từng bước lớn mạnh qua từng giai đoạn lịch sử. Ông là vị tướng tài ba, xây dựng quân đội từ con số 0, tiến lên ngày càng hùng mạnh, lập nên những chiến công lẫy lừng.

Bí quyết cốt lõi trong phép luyện người của Võ Nguyên Giáp nằm ở việc kiên trì thực hiện nguyên tắc chính trị đi đôi với quân sự mà Hồ Chí Minh đã đề ra ngay từ đầu: mỗi chiến sĩ không chỉ được huấn luyện kỹ năng tác chiến, mà còn được giáo dục sâu sắc về lý tưởng cách mạng, về ý nghĩa của cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc. Chính nền tảng tư tưởng vững chắc ấy đã tạo nên sức mạnh tinh thần bền bỉ, giúp đội quân có thể vượt qua muôn vàn khó khăn về vật chất, trang bị trong những năm tháng đầu kháng chiến, để rồi từng bước trưởng thành, làm nên những chiến công vang dội, đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 – một chiến thắng chấn động địa cầu, buộc thực dân Pháp phải chấp nhận đàm phán và rút quân khỏi Đông Dương.

>>>Xem thêm:  Nguyễn Bỉnh Khiêm bàn thế nước: tầm nhìn xa và đạo tiến cử người tài

Ý nghĩa của Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam

Xuất phát từ vai trò to lớn của công tác tuyên truyền, cổ vũ, động viên toàn dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, đồng thời thể theo nguyện vọng của quân và dân cả nước, ngày 17 tháng 10 năm 1989, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 381-CT/TW quyết định lấy ngày 22/12 là ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, làm Ngày hội Quốc phòng toàn dân. Từ đó, mỗi năm cứ đến ngày này, toàn dân Việt Nam lại tổ chức nhiều hoạt động hướng vào chủ đề quốc phòng và quân đội trên khắp cả nước.

Trải qua các cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc và trong công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn thể hiện rõ vai trò là lực lượng nòng cốt: bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ tính mạng, tài sản, quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân; góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; đồng thời tích cực tham gia phát triển kinh tế – xã hội, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn.

Di sản của Đại tướng và bài học về chí lớn, phép luyện người

Hành trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, từ đội quân 34 người giữa rừng sâu Cao Bằng đến một lực lượng vũ trang có sức chiến đấu và tầm ảnh hưởng lớn, là minh chứng sống động cho sự kết hợp hài hòa giữa chí lớn vì non sông đất nước và một phương pháp tổ chức, luyện người bài bản, khoa học. Chí lớn ấy thể hiện ở việc dám nhận trọng trách xây dựng lực lượng vũ trang từ con số không, trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, nhưng vẫn kiên định với mục tiêu giải phóng dân tộc.

Còn phép luyện người của ông thể hiện ở sự nhất quán trong việc coi trọng công tác chính trị, tư tưởng ngang hàng với huấn luyện quân sự – một triết lý đã được chứng minh hiệu quả ngay từ chiến thắng đầu tiên tại Phai Khắt, Nà Ngần, và tiếp tục được phát huy xuyên suốt qua nhiều thập kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội. Di sản mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại không chỉ là những chiến công quân sự lẫy lừng, mà còn là một mô hình xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng mang đậm bản sắc dân tộc, lấy con người và lý tưởng làm nền tảng cốt lõi cho mọi sức mạnh quân sự.

>>>Xem thêm:  Minh Mạng củng cố quốc gia: xây nền hành chính và việc chọn người theo phép nước

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Võ Nguyên Giáp

Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập vào ngày nào?
Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng, khi Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam – chính thức làm lễ thành lập dưới sự chỉ huy trực tiếp của Võ Nguyên Giáp.

Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ban đầu có bao nhiêu người?
Đội có 34 chiến sĩ được tuyển chọn từ những chiến sĩ ưu tú vùng Cao – Bắc – Lạng, biên chế thành 3 tiểu đội, do đồng chí Hoàng Sâm làm Đội trưởng và đồng chí Xích Thắng làm Chính trị viên.

Nguyên tắc "chính trị trọng hơn quân sự" có ý nghĩa gì?
Đây là nguyên tắc do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra trong chỉ thị thành lập đội quân, nhấn mạnh việc giáo dục lý tưởng, tư tưởng cách mạng cho chiến sĩ ngang hàng với huấn luyện kỹ năng chiến đấu, tạo nên sức mạnh tinh thần bền vững cho lực lượng vũ trang.

Trận đánh đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân diễn ra khi nào?
Chỉ ba ngày sau khi thành lập, đội đã đột nhập đồn Phai Khắt vào chiều 25/12/1944 và đồn Nà Ngần vào sáng 26/12/1944, tiêu diệt các đồn trưởng, bắt sống binh lính địch và thu vũ khí.

Ngày 22/12 còn có ý nghĩa gì khác ngoài Ngày thành lập Quân đội?
Từ năm 1989, theo Chỉ thị của Ban Bí thư Trung ương Đảng, ngày 22/12 còn được lấy làm Ngày hội Quốc phòng toàn dân, nhằm cổ vũ, động viên toàn dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh.